STANAG 4569 nəyi əhatə edir?
STANAG NATO-nun standartlaşdırma sazişidir. "Protection Levels for Occupants of Logistic and Light Armoured Vehicles" adlı STANAG 4569 qoruma səviyyələrini müəyyən edir, sınaq prosedurları isə Müttəfiq Mühəndislik Nəşri AEP-55-də təsvir olunur. AEP-55-in 1-ci cildi kinetik enerji və artilleriya təhdidlərini, 2-ci cildi mina partlayışını əhatə edir. STANAG-ın 2-ci nəşri 2012-ci ildə buraxılıb. Əl istehsalı partlayıcı qurğulardan qoruma ayrıca, ictimaiyyətə açıq olmayan sənədlərdə nəzərdən keçirilir.
Standart üç təhdid növünə baxır: kinetik enerji (güllələr və zirehdələn mərmilər), artilleriya qəlpələri və mina partlayışı. Texnika və ya zireh paketi hər növ üzrə fərqli səviyyəyə çata bilər, məsələn kinetik enerjidə 3-cü səviyyə, minada isə 2a. Ona görə də STANAG səviyyəsini həmişə aid olduğu təhdid növü ilə birlikdə oxumaq lazımdır.
Kinetik enerji təhdidləri, 1–6-cı səviyyələr
| Səviyyə | Təhdid güllələri | Məsafə | Sürət |
|---|---|---|---|
| 1 | 7,62×51 mm NATO ball (M80) · 5,56×45 mm NATO SS109 · 5,56×45 mm M193 | 30 m | 833 · 900 · 937 m/s |
| 2 | 7,62×39 mm API BZ | 30 m | 695 m/s |
| 3 | 7,62×51 mm AP (volfram karbid nüvə) · 7,62×54R B32 API | 30 m | 930 · 854 m/s |
| 4 | 14,5×114 mm API B32 | 200 m | 911 m/s |
| 5 | 25 mm APDS-T (M791 və ya TLB 073) | 500 m | 1258 m/s |
| 6 | 30 mm APFSDS və ya AP | 500 m | AEP-55-də müəyyən edildiyi kimi |
1–3-cü səviyyələrdə təhdid texnikanın bütün tərəflərinə aiddir. 5 və 6-cı səviyyələrdə top mərmisi təhdidi tam dairəyə deyil, ön sektora (±30°) aiddir. 1–3-cü səviyyələr əlavə kompozit və ya keramika panelləri ilə təchiz olunan yüngül və logistik texnika üçün tipik hədəflərdir; 4-cü səviyyədən yuxarıda tələb olunan zireh xeyli ağırlaşır.
Artilleriya qəlpəsi təhdidləri
Artilleriya təhdidi texnikanın yaxınlığında partlayan 155 mm-lik fuqas-qəlpəli mərmiyə əsaslanır. Partlayış nə qədər yaxın olarsa, səviyyə bir o qədər yüksəkdir: 1-ci səviyyədə təxminən 100 m, 2-ci səviyyədə 80 m, 3-cü səviyyədə 60 m. 4 və 5-ci səviyyələrdə partlayışın xeyli yaxında baş verdiyi qəbul edilir və qəlpə təhdidi adətən 20 mm-lik qəlpə imitasiya edən mərmi (FSP) ilə təmsil olunur; 6-cı səviyyədə partlayış məsafəsi 10 m-dir. Əhatə edilməli olan yüksəklik bucağı da səviyyə ilə artır, çünki yaxın partlayışın qəlpələri yuxarıdan da gələ bilər.
Mina partlayışı təhdidləri
| Səviyyə | Təhdid | "a" sınağı | "b" sınağı |
|---|---|---|---|
| 1 | Texnikanın altında partladılan əl qumbaraları, partlamamış qəlpəli kasetli sursat və kiçik piyada əleyhinə qurğular | — | — |
| 2 | Tank əleyhinə fuqas mina, 6 kq TNT ekvivalenti | istənilən təkər və ya tırtıl altında | mərkəzin altında |
| 3 | Tank əleyhinə fuqas mina, 8 kq TNT ekvivalenti | istənilən təkər və ya tırtıl altında | mərkəzin altında |
| 4 | Tank əleyhinə fuqas mina, 10 kq TNT ekvivalenti | istənilən təkər və ya tırtıl altında | mərkəzin altında |
5 və 6-cı səviyyələr üçün mina tərifi yoxdur. Mina sınağında yalnız korpusun deşilib-deşilmədiyinə deyil, heyətə ötürülən yüklərə də baxılır; buna görə oturacaqlar, döşəmənin quruluşu və texnikanın forması zireh materialının özü qədər vacibdir.
Təklifdə STANAG səviyyəsini necə oxumalı?
- Təhdid növü: səviyyə kinetik enerjiyə, artilleriyaya, yoxsa mina təhdidinə aiddir və minada hansı alt səviyyə (a və ya b)?
- Sınaq obyekti: bütöv texnika, yoxsa zireh paneli və ya material nümunəsi sınaqdan keçirilib? 3-cü səviyyədə sınaqdan keçən panel bütöv texnikanı 3-cü səviyyəli etmir; birləşmələr, şüşələr və qapılar da nəzərə alınır.
- Səth sıxlığı: kq/m² ilə çəki yüngül texnikanın zirehlənmədən sonra nə qədər faydalı yük daşıya biləcəyini müəyyən edir.
- Sübut: sınağı hansı laboratoriya aparıb və hesabat STANAG 4569 və AEP-55-in hansı nəşrinə istinad edir?
STANAG 4569 quru texnikası üçün yazılıb. Qayıqlar və hava vasitələri üçün onun kinetik enerji səviyyələri texnikaya xas mina sınaqları olmadan ballistik qoruma üçün rahat istinad kimi tez-tez istifadə olunur. Fərdi bronejiletlər üçün isə əsas istinad NIJ qoruma səviyyələri bələdçimizdə təsvir edilən NIJ standartıdır.
STANAG səviyyəsi göstərilən İpek platforma zirehləri
Yalnız öz məlumatlarında STANAG 4569 səviyyəsi göstərilən məhsullar siyahıya alınıb. Səviyyə zireh paketinə aiddir; konkret tətbiq üçün təhdid növü və sınaq hesabatı sorğu ilə təqdim olunur.
Tez-tez verilən suallar
STANAG 4569 və NIJ eynidirmi?
Xeyr. NIJ standartları fərdi bronejiletləri, STANAG 4569 isə texnikanı əhatə edir. Bəzi sınaq güllələri üst-üstə düşür; məsələn, 7,62×51 mm M80 gülləsi hər ikisində var.
"2a səviyyəsi" nə deməkdir?
Bu, təkər və ya tırtıl altında partladılan 6 kq-lıq fuqas mina ilə aparılan 2-ci səviyyəli mina sınağıdır. "2b" eyni yükün texnikanın mərkəzi altında partladılmasıdır.
Tək bir zireh lövhəsi "STANAG 4-cü səviyyə" ola bilərmi?
Lövhə və ya panel 4-cü səviyyəli kinetik enerji gülləsinə qarşı sınaqdan keçirilə bilər. Texnikanın 4-cü səviyyəyə çatıb-çatmaması isə birləşmələr, şüşələr və mina qoruması daxil bütün konstruksiyadan asılıdır.